De bel gaat. Een klas stroomt uit, een leerling blijft even staan. Ze kijkt naar de Proefwerker die net een les heeft gedraaid. Geen stagiair, maar een volwaardige collega-in-de-maak. “Dank je,” zegt ze lachend, “je hebt me op een hele andere manier kennis laten maken met de lesstof. Nu snap ik waarom ik dit wil leren”.
Wat gebeurt hier eigenlijk? Waarom raakt juist deze Proefwerker een leerling? Het antwoord zit niet zo zeer in routine of bevoegdheden, maar in nabijheid: iemand die zelf lerend is, staat op een natuurlijke manier dichtbij leerlingen. Niet als vervanger van de docent, maar juist een waardevolle aanvulling op het team. Samen vormen zij een combinatie van ervaring naast frisse blik, expertise naast nieuwsgierigheid.
Wat is Proefwerk?
Stichting Proefwerk is er voor talent tussen de 18 en 30 jaar, (nog zonder lesbevoegdheid) om het onderwijs in de praktijk te proeven. Niet als stage, maar als ‘Proefwerker’ in een leer-werktraject. De Proefwerker ontzorgt de school en krijgt tegelijkertijd een complete leerervaring: voor de klas, naast de docent, dicht bij de leerling.
“Proefwerk ontzorgt de school vanaf dag één en blust geen brandjes maar levert een structurele bijdrage,” aldus Emilie Barnasconi, strateeg bij stichting Proefwerk. “Zo ontstaat er meer aandacht voor leerlingen én ontwikkeling van (aankomende) medewerkers.”
Wat de aanpak van Proefwerk bijzonder maakt, is dat ze een veilige omgeving biedt, waarin het werkt meteen betekenis heeft. Dat werkt positief voor de motivatie van Proefwerkers.
Hoe start je bij Proefwerk?
- Aanmelden: je vult het sollicitatieformulier in via de website. Op basis van je cv en motivatie neemt Proefwerk telefonisch contact met je op en plannen ze een online gesprek.
- In gesprek: je spreekt met een regiomanager van Proefwerk. Jullie verkennen wie je bent, wat bij je past en welke school of opdracht aansluit.
- Kennismaken op school: je ontmoet de school waar je mogelijk gaat werken: de teamleider en de docent(en) met wie je samenwerkt. Zo voelen beide kanten of er een goede match is.
- Starten en leren bij de Proefwerk Academie: bij een match ga je aan de slag. Je krijgt een contract, een basistraining en volgt trainingen en verrijkingsdagen via de Proefwerk Academie terwijl je werkt in de praktijk.
Waar het leren begint: ervaring, oriënteren en intrinsieke motivatie
“We zorgen ervoor dat Proefwerkers zich kunnen oriënteren en gaan leren; verschillende dingen vanuit het onderwijsveld zien, horen, proeven en daarna vanuit intrinsieke motivatie kijken waar iemand op ‘aan’ gaat. Als mensen dat vuurtje eenmaal voelen, ontstaat er potentie. Die potentie wakkeren wij verder aan.” Vanuit die overtuiging werkt Piter-Jan Goodijk, mede-oprichter van stichting Proefwerk. In zijn visie begint leren niet bij een diploma of bevoegdheid, maar bij het opdoen van echte ervaring, oriëntatie, en intrinsieke motivatie. Oftewel, mogen, kunnen, willen.
“Een mooi voorbeeld vind ik Ummuhan. Zij dacht eerst aan een carrière als accountant en liep stage bij een groot kantoor. Doordat ze via Proefwerk de kans kreeg om het onderwijs te ervaren, heeft ze uiteindelijk bewust gekozen om haar onderwijsbevoegdheid te halen en overweegt ze om docent te worden. Zulke keuzes ontstaan als je jongeren ruimte geeft om te ontdekken waar hun motivatie ligt.”
De mag-kan-wil aanpak
Uit eerdere onderzoeken blijkt dat mogen, willen en kunnen, de intrinsieke motivatie en leerprocessen versterken. Leer-werk trajecten zoals bij Proefwerk, wakkeren deze mag-kan-wil aanpak aan. Maar wat bedoelen we daar precies mee? Leren komt op gang wanneer mensen eerst mogen ervaren: wanneer de context ruimte, veiligheid en toestemming biedt om mee te doen zonder dat alles al vastligt. In die ruimte ontstaat ervaring, waardoor zichtbaar wordt wat iemand kan en waar zijn of haar kracht en grenzen liggen. Pas vanuit dat inzicht kan intrinsieke motivatie ontstaan: het willen verdiepen, kiezen en verder leren. Willen is daarmee geen startpunt van leren, maar het resultaat van een goed ingericht leerproces.
Bij Proefwerk wordt dit principe in praktijk gebracht. "Je kunt pas echt kiezen als je hebt ervaren wat iets inhoudt." Dat betekent dat je mág oriënteren, vragen stellen en reflecteren, maar wel vanaf dag één daadwerkelijk bijdraagt: voor de klas staan, leerlingen begeleiden, verantwoordelijkheden oppakken en onderdeel worden van het team. Je hoeft niet meteen alles te kunnen of te weten of je in het onderwijs thuishoort, maar je doet wel relevant werk waarin je ontdekt waar je goed in bent en waar je verder in wilt groeien. Pas daarna ontstaat het willen, bij sommigen om door te stromen naar een lesbevoegdheid, anderen raken geïnspireerd om een andere richting te kiezen. In beide gevallen is de leerervaring waardevol omdat motivatie niet is afgedwongen , maar is ontstaan uit ervaring en oriëntatie.
“Eén op de vier wordt docent; drie op de vier leveren waarde voor de samenleving. Een paar jaar onderwijs verandert je blik en je carrière.”
De rol van werkgevers en onderwijs: van ontzorgen naar samen ontwerpen
Wat in het klaslokaal zichtbaar wordt met een Proefwerker, raakt ook een bredere vraag: hoe organiseren we leren en werken in een krappe arbeidsmarkt? Werkgevers, HR‑teams en leidinggevenden zien dat investeren in intrinsieke motivatie en ontwikkeling leidt tot meer werkgeluk, hogere productiviteit en lager verloop. Tegelijk ervaren scholen dagelijks de druk om het onderwijs draaiend te houden en grijpen zij soms naar snelle oplossingen om ruimte te creëren. Proefwerk verbindt deze werelden door co‑creatie centraal te stellen: samen ontwerpen wat nú nodig is op de werkvloer én wat bijdraagt aan structurele versterking. Niet alleen brandjes blussen, maar bouwen aan continuïteit, instroom en duurzame ontwikkelpaden. Zo ontstaat directe waarde in de praktijk, terwijl tegelijkertijd wordt geïnvesteerd in de professionals van morgen. “Het gaat niet om tijdelijke oplossingen, maar om structurele impact: docenten van morgen opleiden.”
Smaakt naar meer?
Bij Stichting Proefwerk breekt een bijzondere periode aan. In februari bezoekt de staatssecretaris de organisatie om meer te horen over hun werkwijze, en komt de nieuwe Raad van Advies voor het eerst bijeen.
Daarnaast zoekt de stichting funding partners die willen bijdragen aan groei met behoud van kwaliteit. Ben jij een mogelijke partner? Of wil je als organisatie samenwerken? Of juist als jong talent ontdekken hoe het onderwijs werkt? Proefwerk komt graag in contact.
Hoe maken we nu het onderwijs van morgen?
De arbeidsmarkt verandert razendsnel. Toch volgt een meerderheid van de werkenden scholing vooral om het huidige werk beter te kunnen doen; leren voor toekomstige veranderingen of een loopbaanswitch blijft achter. Dat is begrijpelijk, maar het maakt ons kwetsbaar. Voor krapte, voor vernieuwingen die voorbijrazen, voor het gevoel dat we achter de feiten aanlopen.
In dit artikel werd zichtbaar hoe Proefwerk het verschil in het onderwijs van morgen maakt: drempels verminderen en leren onder werktijd normaliseren. “Leven Lang Ontwikkelen betekent dat leren geen onderbreking van werk is, maar er onderdeel van”, licht Joëlle Doornenbal van LLO Katalysator toe. Dat vergt dat routes zichtbaar en haalbaar worden. Hoe oriënteer je je op een nieuwe vervolgstap, en als je weet wat je wilt worden, hoe zet je die plannen om in actie?
De effecten? Mensen ervaren meer werkgeluk en eigenaarschap, organisaties krijgen structureel de kwaliteiten van hun werknemers binnen en onderwijsinstellingen bouwen vraaggestuurd aanbod. Zo verschuiven we van brandjes blussen naar duurzame systeemoplossingen: “We bouwen geen onderwijs van morgen met tijdelijke oplossingen, maar door mensen vandaag al de ruimte te geven om te leren in de praktijk,” benadrukt Piter-Jan Goodijk van stichting Proefwerk. “Zo ontstaat directe waarde in de klas én op de werkvloer, terwijl we tegelijkertijd investeren in de professionals van morgen.”
Piter-Jan Goodijk
Als mede-oprichter van Stichting Proefwerk, ziet Piter-Jan elke dag hoe het onderwijs versterkt wordt doordat verschillende werelden bij elkaar komen. Dat vormt de ruggengraat van Proefwerk. Met een heldere visie op schaalbare impact combineert hij groot denken met doelgericht handelen: betekenisvolle ervaringen die dichtbij de leerling en docent beginnen en direct zichtbaar resultaat opleveren. Die overtuiging brengt hij mee uit zijn jaren bij Young Colfield, waar professioneel zelfbewustzijn en persoonlijke ontwikkeling de basis vormden voor duurzame organisatieontwikkeling.
Emilie Barnasconi
Als strateeg bij Stichting Proefwerk, geeft Emilie structuur en richting aan diezelfde missie. Vanuit haar achtergrond in strategie, business development en talentontwikkeling werkt zij aan een vorm van onderwijsondersteuning die scholen ontzorgt én toekomstbestendig maakt. Ze ziet dagelijks hoe Proefwerkers vanaf dag één bijdragen aan rust, continuïteit en kwaliteit in de klas — niet als tijdelijke oplossing, maar als structurele versterking.
Updates ontvangen
Laat je contactgegevens achter en krijg updates van alle ontwikkelingen en bijeenkomsten die wij organiseren.