Maatschappelijke opgaven zoals klimaatadaptatie, waterbeheer en de energietransitie houden zich niet aan sectorgrenzen. Toch zijn onderwijs, werk en verantwoordelijkheden vaak zo ingericht. Wie als onderwijsinstelling wil aansluiten op de veranderende arbeidsmarkt moet daarom anders leren kijken: namelijk vanuit de opgaven waar een regio voor staat. Dat is een van de belangrijkste inzichten uit de pilot van TerraNext in Noord-Nederland. De pilot laat zien dat de arbeidsmarkt van morgen vraagt om werknemers die opgeleid zijn over sectorgrenzen heen.
(Nieuwsgierig? Verderop in dit artikel delen we de ontwikkelde tools)
Van een sectoropgave naar een breder inzicht
Dat vraagt veel. In Noord-Nederland onderzochten projectleiders Rob Schipper en Lilian Eggens van TerraNext de vraag hoe je dit aanpakt aan de hand van de wateropgave.
Water raakt aan groen, landbouw en de inrichting van de leefomgeving. In plaats van binnen de bestaande hokjes te denken en te werken brachten Rob en Lilian verschillende partijen samen in een Learning Community Water & Groen. Provincie, gemeente, mbo, waterschappen, boeren en werkgevers onderzochten gezamenlijk wat er in de praktijk nodig is en wat dat vraagt van onderwijsinstellingen en werkgevers.
Wat daarbij opviel, was dat van professionals steeds vaker verwacht wordt dat zij samenwerken over domeinen heen, terwijl de functie, opleidingen en verantwoordelijkheden nog grotendeels binnen afzonderlijke sectoren zijn georganiseerd. Die spanning wordt vaak gevoeld door de werknemer, maar is eigenlijk een gevolg van hoe het systeem is ingericht.
Op de foto: Rob Schipper (links) en Lilian Eggens
“Mensen weten vaak prima wat er in de praktijk moet gebeuren, maar het systeem om hen heen maakt het moeilijk om dat ook te doen.”
Lilian Eggens Projectleider TerraNext
Wat vraagt een transitie van mensen?
Een belangrijk inzicht uit de pilot is dat maatschappelijke transities vragen om een ander soort werknemers. Mensen die naast vakkennis ook kunnen samenwerken over grenzen van organisaties, functies en domeinen heen. De aanjagers vergelijken dit met sport: een voetbalteam bestaat ook niet alleen uit spitsen, maar uit verschillende posities en spelers.
Om het gesprek hierover concreet te maken ontwikkelde TerraNext twee ontwikkelkompassen. De kompassen zijn een hulpmiddel om samen te onderzoeken wat een transitie vraagt van mensen, welke kwaliteiten daarvoor nodig zijn en hoe professionals zich kunnen ontwikkelen. Ze kunnen bijvoorbeeld worden ingezet door leidinggevenden, HR-professionals, onderwijsinstellingen of scholingsadviseurs in een werkcentrum om het gesprek over ontwikkeling en toekomstbestendig werken te voeren.
Wat betekent dit voor onderwijs?
De belangrijkste opbrengst van de pilot zit echter niet in de kompassen zelf, maar in het inzicht dat eruit voortkwam. De stap van sector denken naar opgavegericht werken is niet eenvoudig, maar wel noodzakelijk. Voor onderwijsinstellingen betekent dit dat zij steeds vaker met werkgevers, overheden en andere partners moeten onderzoeken wat regionale opgaven vragen van mensen in hun werk. Niet het bestaande opleidingsaanbod, maar de praktijk en de uitdagingen van morgen moeten daarbij het vertrekpunt zijn.
Geïnteresseerd om meer te weten over de schijven?
De ontwikkelkompassen zijn geen instrumenten met een vaste handleiding, maar een hulpmiddel om het gesprek te voeren over rollen, kwaliteiten en ontwikkeling binnen maatschappelijke opgaven.
Ben je benieuwd naar de ervaringen van de projectleiders of wil je hier meer over leren? Laat het ons weten. Bij voldoende interesse organiseren we dit najaar een online sessie.
Nieuwsgierig naar de ontwikkelschijven?
Meer lezen over deze reeks?
Het recept voor het ideale LLO-systeem ligt nog niet in de la. Daarom onderzoekt de LLO-Katalysator samen met onderwijs en partners in vijf regio's wat werkt en waar het schuurt. Lees hieronder wat we er eerder al over schreven:
Onderwijs dat aansluit op het werkcentrum
Werkcentra als knooppunt voor werken en ontwikkelen
Het belang van een gezamelijke onderwijsvisie
Updates ontvangen
Laat je contactgegevens achter en krijg updates van alle ontwikkelingen en bijeenkomsten die wij organiseren.